Ferritin Düşük mü? Saç Dökülmesinde Demir, D Vitamini ve Çinko İlişkisi
Ferritin saç dökülmesi ilişkisi doğrudur ama sanıldığı kadar basit değildir. Ferritin, vücudun demir depolarını gösteren bir testtir. Demir eksikliği bazı saç dökülmesi türlerini kötüleştirebilir ya da tetikleyebilir. Ancak her saç dökülmesinin nedeni düşük ferritin değildir ve tek başına ferritin değeri üzerinden kendi kendinize demir takviyesi başlamak güvenli değildir. Doğrusu, tahlilleri bir hekimle birlikte yorumlamaktır.
Aşağıda ferritin, D vitamini ve çinko hakkında bilimin ne söylediğini, hangi tahlillerin sık istendiğini ve neye dikkat etmeniz gerektiğini anlatıyorum.
Ferritin saç dökülmesi ilişkisi nedir?
Ferritin, demiri depolayan bir proteindir. Kan tahlilinde düşük çıkması demir depolarının azaldığını gösterir. Demir, hızla bölünen saç kökü hücreleri için gereklidir. Bu yüzden demir eksikliğinin saç dökülmesiyle ilişkisi uzun süredir araştırılıyor.
Demir eksikliğinin en sık nedenleri, adet gören kadınlarda regl kanaması ve gebeliktir. Erkeklerde ve menopoz sonrası kadınlarda ise genellikle sindirim sistemi kanaması ya da emilim sorunları akla gelir. Bu yüzden düşük ferritin saptanırsa nedeni de araştırılmalıdır.

Ferritin kaç olmalı? Tek bir "sihirli sayı" var mı?
Hayır. Laboratuvarların referans aralıkları farklıdır. Saç dökülmesi açısından ideal ferritin düzeyi konusunda da uzmanlar arasında farklı eşik değerler önerilir ve görüşler tam olarak uyuşmaz. Bu yüzden internette gördüğünüz tek bir sayıya göre kendinizi yorumlamayın. Değeri, hemoglobin gibi diğer sonuçlarla ve şikâyetlerinizle birlikte değerlendirmek gerekir.
Saç dökülmesinde hangi tahliller konuşulur?
Hangi tahlilin gerektiği kişiye göre değişir. Doktorunuz öykünüze ve muayenenize göre karar verir. Sık gündeme gelenler şunlardır:
Tahlil | Neden istenebilir? | Not |
Hemogram (hemoglobin) | Kansızlık (anemi) var mı? | Demir eksikliğinde ilk tarama testlerinden biridir |
Ferritin | Demir depoları nasıl? | Demir eksikliğini doğrulamaya yardımcı olur |
TSH (tiroid testi) | Tiroid bozukluğu saç dökülmesine yol açabilir | Gerekirse ek tiroid testleri |
D vitamini | Eksiklik saç sorunlarıyla ilişkilendirilmiştir | Takviye için de hekime danışın |
B12, folat, çinko | Beslenme ve emilim sorunları araştırılırken | Her hastada gerekmez |
Tiroidle ilgili ayrıntı için tiroid ve cilt yazımıza bakabilirsiniz. Hangi tür saç dökülmesi yaşadığınızı anlamak için online saç dökülmesi testimiz de bir başlangıç noktası olabilir.
D vitamini ve çinko saç dökülmesinde rol oynar mı?
Vitaminler ve mineraller saç kökü döngüsünde rol oynar. Eksiklikleri saç dökülmesiyle ilişkilendiren çalışmalar var. Ancak kanıtlar çoğu zaman çelişkilidir ve "eksiği olmayan birinin takviyeyle saçının uzayacağı" anlamına gelmez.
D vitamini: Eksikliği bazı saç dökülmesi türleriyle ilişkilendirilmiştir; ama takviyenin etkisi için daha güçlü araştırmalara ihtiyaç var.
Çinko: Eksiklik saç dökülmesine yol açabilir; fazla alınması ise başka sorunlara neden olabilir.
A vitamini ve selenyum: Fazla alındığında saç dökülmesine yol açabilir. "Ne kadar çok o kadar iyi" doğru değildir.
Bilimsel kanıtlar ne diyor?
Demir eksikliği ve saç dökülmesine ilişkin kapsamlı bir derleme, bu ilişkinin bazı saç dökülmesi türlerinde (telojen effluvium, yaygın saç dökülmesi gibi) ileri sürüldüğünü ama her çalışmada doğrulanmadığını belirtiyor. Yazarlar, saç dökülmesi olan herkese rutin demir taraması yapılmasını önerecek yeterli kanıt olmadığını, anemi olmayan demir eksikliğinde takviye verilmesi için de yeterli kanıt bulunmadığını, kararın klinik değerlendirmeye bağlı olması gerektiğini bildiriyor. Aynı derleme, demir eksikliği anemisinin tedavi edilmesi gerektiğini vurguluyor (Trost ve ark., 2006).
Vitamin ve minerallerin saç dökülmesindeki rolünü inceleyen bir başka derleme, demir, D vitamini, çinko ve diğer mikro besinlerin saç kökü döngüsünde önemli ama tam olarak anlaşılmamış rolleri olduğunu söylüyor. Aşırı A vitamini ve selenyumun saç dökülmesine yol açabileceği, takviyelerin etkisini göstermek için çift kör, plasebo kontrollü büyük çalışmalara ihtiyaç duyulduğu belirtiliyor (Almohanna ve ark., 2019).
Kısacası: Eksikliği olanda düzeltmek mantıklıdır; ama eksiği olmayana "saç vitamini" vermenin kanıtı zayıftır.
Kimler özellikle dikkat etmeli?
Adet kanaması fazla olan kadınlar: Demir eksikliği riski daha yüksektir.
Hamileler ve doğum sonrası dönem: Demir ihtiyacı artar; takviyeyi mutlaka doktorunuzla belirleyin.
Vejetaryen ve vegan beslenenler: Demir, B12 ve çinko düzeyleri takip edilebilir.
Kronik hastalığı olanlar, ilaç kullananlar: Saç dökülmesinin başka nedenleri olabilir.
Çocuklar: Takviyeyi kendi başınıza başlatmayın.
Mevsimsel dökülmeyi sonbaharda saç dökülmesi yazımızda, genel nedenleri ise saç dökülmesi neden olur yazımızda anlattık.
Ne zaman doktora gidilmeli?
Saç dökülmesi 2-3 aydan uzun sürüyorsa
Saç dökülmesi ani, yamalar halinde ya da çok yoğunsa
Yorgunluk, solukluk, çarpıntı, çok fazla adet kanaması ya da kilo değişimi eşlik ediyorsa
Saç derisinde kızarıklık, yanma, kabuklanma varsa
Kendi kendine takviye başlamayı düşünüyorsanız (önce tahlil ve hekim görüşü)
İlk muayeneye nasıl hazırlanılacağını dermatoloğa ilk gidiş yazımızda bulabilirsiniz.
Sık Sorulan Sorular
Ferritin düşükse saçım mutlaka dökülür mü?
Hayır. Düşük ferritin olup saç dökülmesi olmayan kişiler de vardır, aynı şekilde ferritini normal olup saçı dökülenler de. Saç dökülmesi çok nedenli bir durumdur.
Demir takviyesini kendi başıma kullanabilir miyim?
Önce tahlil yaptırın. Demir fazlası da zararlıdır ve mide-bağırsak yan etkileri sık görülür. Takviyenin dozunu ve süresini doktorunuz belirlemelidir.
Saç vitamini kullanmak işe yarar mı?
Eksiği olan kişide yararlı olabilir. Eksiği olmayan kişide etkisi kanıtlanmış değildir. Üstelik bazı vitaminlerin fazlası saç dökülmesine yol açabilir.
Ferritin ne kadar sürede düzelir?
Süre; eksikliğin derecesine, nedenine ve tedaviye göre değişir. Saç dökülmesinin düzelmesi ise haftalar-aylar sürebilir. Bu süreçte sabırlı olmak ve düzenli kontrol önemlidir.
Son söz
Ferritin saç dökülmesi ilişkisini bilmek, doğru soruyu sormanızı sağlar: "Benim saç dökülmem hangi nedenle? Hangi tahlillere ihtiyacım var?" Tek bir sayıya takılıp kendi kendinize takviye başlamak yerine, bir dermatoloğun değerlendirmesiyle ilerlemek hem daha güvenli hem daha etkilidir. İsterseniz sorularınızı not alıp muayeneye gelin.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavi yerine geçmez, muayenenin yerini tutmaz.
Kaynaklar
Trost LB, Bergfeld WF, Calogeras E. The diagnosis and treatment of iron deficiency and its potential relationship to hair loss. J Am Acad Dermatol. 2006;54(5):824-844. PMID: 16635664.
Almohanna HM, Ahmed AA, Tsatalis JP, Tosti A. The role of vitamins and minerals in hair loss: a review. Dermatol Ther (Heidelb). 2019;9(1):51-70. PMID: 30547302.
Uzm.Dr.Güzin Samav Sarı




Yorumlar