Kışın Cildiniz Kaşınıyor mu? Kış Kaşıntısının 6 Nedeni ve Evde Yapılacaklar
Kış kaşıntısı, soğuk hava, düşük nem ve sıcak duşların cildin koruyucu bariyerini kurutması sonucu ortaya çıkan kaşıntıdır. En çok bacaklarda, kollarda ve gövdede görülür. Çoğu zaman kısa ve ılık duş, doğru nemlendirici ve birkaç alışkanlık değişikliğiyle rahatlar. Kaşıntı geçmiyorsa ya da döküntü eşlik ediyorsa bir dermatoloğa görünmek gerekir.
Bu yazıda cilt kaşıntısının kışın neden arttığını, evde neler yapabileceğinizi ve ne zaman doktora gitmeniz gerektiğini anlatıyorum.
Kış kaşıntısı neden olur? 6 yaygın neden
Kuru cilt kaşıntısının arkasında genellikle zayıflamış bir cilt bariyeri vardır. Cildin en dış tabakası suyu içeride tutar ve dış etkenlere karşı kalkan görevi görür. Bu tabaka bozulduğunda cilt gerilir, pullanır ve kaşınır.
Neden | Ne olur? | Pratik çözüm |
1. Soğuk ve kuru hava | Dışarıda nem düşer, cilt suyu daha hızlı kaybeder | Dışarı çıkmadan önce nemlendirici sürün |
2. Sıcak ve uzun duş | Sıcak su cildin doğal yağlarını alır | Ilık su, 5-10 dakikalık duş |
3. Sert sabun ve aşırı temizlik | Bariyeri aşındırır | Kokusuz, hafif bir temizleyici seçin |
4. Kalorifer ve sıcak iç mekân | Ortam havasını kurutur | Odayı havalandırın, ortam nemini dengeleyin |
5. Yün ve sentetik giysiler | Sürtünme ve tahriş yapar | Altına pamuklu bir katman giyin |
6. Duş sonrası nemlendirmeyi atlamak | Su kaybı hızlanır | Duştan hemen sonra, cilt hafif nemliyken nemlendirin |
Cilt kaşıntısı için evde yapılabilecekler
Duş alışkanlıklarınızı gözden geçirin
Suyu ılık tutun, çok sıcak suyla uzun uzun durmayın.
Sabunu yalnızca gerekli bölgelerde (koltuk altı, kasık, ayaklar) kullanın.
Havluyla ovalamak yerine hafifçe kurulayın.
Doğru nemlendiriciyi seçin
Kokusuz, boyasız ve hassas cilde uygun ürünleri tercih edin.
Genel olarak krem ve merhem formları, losyondan daha koruyucudur.
Gün içinde kuruluk hissettiğinizde tekrar sürmekten çekinmeyin.
Kaşımadan rahatlamanın yolları
Tırnaklarınızı kısa tutun; kaşımak bariyeri daha da bozar ve kaşıntı döngüsünü besler.
Kaşınan bölgeye serin ve nemli bir bez koyabilirsiniz.
Yatak odasını aşırı ısıtmayın, pamuklu pijama ve çarşaf tercih edin.
Kış döneminde genel cilt bakım önerileri için kış aylarında cilt bakımı yazımıza ve bariyerinizin durumunu anlamak için cilt bariyeri check-up yazımıza göz atabilirsiniz.
Bilimsel kanıtlar ne diyor?
Kış kaşıntısına özel çalışma sınırlı olduğu için veriler daha çok kuru cilt ve bariyer bozukluklarındaki araştırmalara dayanıyor. Bir derlemede, yumuşatıcı ve nemlendiricilerin "kuru cilt döngüsünü" kırmaya ve cildin pürüzsüzlüğünü korumaya yardımcı olduğu belirtilmiş. Aynı derleme, bazı ürünlerin cilt durumunu iyileştirirken bazılarının (örneğin bazı emülgatörler nedeniyle) bariyeri zayıflatabildiğine de dikkat çekiyor (Lodén, 2003).
Daha yeni bir derleme de nemlendiricinin içeriğinin cilt bariyerini güçlendirebileceğini ya da bozabileceğini, bu yüzden "her nemlendirici işe yarar" düşüncesinin doğru olmadığını vurguluyor (Lodén, 2012). Kısacası ürünün bileşimi önemli; iyi gelmiyorsa değiştirmek mantıklıdır.
Kimler özellikle dikkat etmeli?
Egzaması olanlar: Soğuk havada alevlenme sık görülür. Ayrıntılar için egzama yazımıza bakın.
Yaşlılar: Cilt yaşla birlikte daha kuru hale gelir, kaşıntı daha kolay ortaya çıkar.
Hamileler: Özellikle avuç içi ve ayak tabanlarında başlayan, yaygın ve şiddetli kaşıntıyı hafife almayın; mutlaka doktorunuza bildirin.
Kronik hastalığı olanlar: Bazı iç hastalıklar (örneğin böbrek, karaciğer ya da tiroid sorunları) yaygın kaşıntıyla birlikte görülebilir.
Çocuklar: Kaşıntı ve döküntü varsa kendi başınıza ilaç ya da krem denemeyin.
Kış kaşıntısını önlemek için günlük rutin önerisi
Zaman | Öneri |
Sabah | Gerekirse ılık ve kısa duş alın; duştan sonra cilt hafif nemliyken nemlendirici sürün. İç çamaşırı ve ilk katman olarak pamuklu giysi tercih edin. |
Gün içinde | Özellikle kollar, bacaklar ve eller gibi kuruyan bölgeleri tekrar nemlendirin. Çalıştığınız ortamı havalandırın, kalorifer yanındaki uzun oturuşlardan kaçının. |
Akşam | Yatak odasını aşırı ısıtmayın, yatmadan önce nemlendirici sürün, tırnaklarınızı kısa tutun. |
Ne zaman doktora gidilmeli?
Nemlendirici ve alışkanlık değişikliklerine rağmen 2 haftadan uzun süren kaşıntı
Kaşıntıya eşlik eden kızarıklık, kabarcık, sızıntı ya da kabuklanma
Geceleri uykunuzu bölen şiddetli kaşıntı
Tüm vücudu saran, döküntüsüz ama durmayan kaşıntı
Kaşıntıyla birlikte kilo kaybı, aşırı yorgunluk ya da sarılık gibi belirtiler
Sık Sorulan Sorular
Kış kaşıntısı neden geceleri artar?
Pek çok kişide kaşıntı geceleri daha belirgin olur. Yatak ortamının sıcaklığı ve gün içindeki dikkat dağıtıcı şeylerin azalması bunda rol oynayabilir. Yatmadan önce nemlendirici sürmek ve odayı fazla ısıtmamak işe yarayabilir.
Duştan sonra neden kaşınıyorum?
Sıcak su ve sabun cildin yağ tabakasını azaltır. Duştan sonra cilt hızla su kaybeder ve kaşıntı başlayabilir. Ilık su ve duş sonrası hemen nemlendirme bu durumu azaltır.
Kaşıntı için kortizonlu krem sürebilir miyim?
Kortizonlu kremleri doktor önerisi olmadan sürekli kullanmayın. Yanlış bölgede ya da uzun süre kullanımda cildi inceltebilir. Doğru ürünü ve süreyi bir hekim belirlemelidir.
Kış kaşıntısı kendiliğinden geçer mi?
Mevsim değişince hafifleyebilir, ancak bakım yapılmazsa her kış tekrarlar. Kaşıntı yıl boyu sürüyorsa başka bir nedenin araştırılması gerekir.
Son söz
Kış kaşıntısı can sıkıcıdır ama çoğunlukla basit adımlarla kontrol altına alınabilir: ılık ve kısa duş, kokusuz bir nemlendirici ve cildinizi yormayan giysiler. Kaşıntınız geçmiyor ya da döküntüyle birlikte geliyorsa vakit kaybetmeden bir dermatoloğa görünün. Kendi cildinize uygun bakım planı için muayenede birlikte bakabiliriz.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavi yerine geçmez, muayenenin yerini tutmaz.
Kaynaklar
Lodén M. Role of topical emollients and moisturizers in the treatment of dry skin barrier disorders. Am J Clin Dermatol. 2003;4(11):771-788. PMID: 14572299.
Lodén M. Effect of moisturizers on epidermal barrier function. Clin Dermatol. 2012;30(3):286-296. PMID: 22507043.
Uzm.Dr.Güzin Samav Sarı
Yorumlar